Đời người và đời viên chức của tôi vắt ngang hai thiên niên kỷ, hai chế độ xã hội. Đấy là một thời khoảng sống đặc biệt do tạo hóa và lịch sử định vị, trao tặng. Tặng vật đó không phải ai cũng có được. Và tôi, đến lượt mình, làm thế nào tôi có thể đền ơn?

37 năm làm giáo dục, tôi có đến 3 lần chuyển đổi vị trí công tác theo đà thăng tiến, 5 lần thay đổi nơi làm việc theo hướng chuyển dịch về gần gia đình. Những thay đổi đến với tôi hầu như là do hoàn cảnh đưa đẩy, số mệnh sắp đặt, tôi không có cơ hội để lựa chọn, thời gian để chuẩn bị, đợi chờ. Và do vậy, mỗi cương vị công tác, mỗi nơi đến làm việc mới đối với tôi in như là lần đầu tiên, in như là mới bắt đầu. Mới bắt đầu không chỉ vì lần đầu tôi phụ trách mà còn vì công việc tôi phụ trách cũng lần đầu được triển khai, thử nghiệm. Thời dạy học ở ngôi trường vừa giải phóng, rồi trải qua thời bao cấp đầy gian khó, đối với một người chưa một lần bước chân vào Cách mạng, chưa một lần ngồi dưới mái trường Cách mạng, có biết bao thử thách, gian nan, mới lạ. Thời quản lý một trường học xây dựng dở dang, đang thí điểm theo mô hình mới ( trường THPT có cấp 2, đan xen hệ B ), trong thời điểm đất nước và giáo dục đang vào đổi mới, cuộc sống bản thân và gia đình còn nhiều khốn khó, còn biết bao ngổn ngang, bề bộn và rối rắm. Và thời tiếp nhận điều hành một trung tâm đa chức năng, luôn thay đổi địa điểm, tên gọi, chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức bộ máy và phương thức hoạt động trong thời kỳ đất nước mở cửa, hội nhập lại đặt ra những yêu cầu, đòi hỏi mới rất cao, những thách thức rất lớn. Tuy vậy, dù làm việc tại tâm điểm huyện lỵ hay tận miền viễn Tây, dù trực tiếp đứng trên bục giảng hay bên bục giảng hoặc cạnh nhà trường phổ thông, đối mặt với muôn vàn thách thức, tôi vẫn nổ lực phấn đấu, chấp nhận hoàn cảnh, đạp bằng gian khó và trụ trên gian khó để hoàn thành phận sự.

Nói cách khác, trước các gai góc, rậm rạp và hoang vu của những vùng đất đã qua, những người trẻ tuổi như tôi hồi ấy để tự khẳng định mình, không có cách nào khác là phải tự khai phá, mở đường - trước hết là vì mình, cho mình vì đường là phải có người mở lối, đi nhiều mà thành. May sao, tôi đã không lạc lối, không phải đi qua nhiều đường vòng để tới và đến hôm nay, tôi đã an lành chạm vào cột mốc cuối cùng, đi đến nhà ga cuối cùng của đời viên chức. Không biết về sau trên con đường này còn in những dấu chân ai?

Với riêng mình, chỉ thế cũng đủ làm vui để trở lại “Vườn Bùi”, trở về “Hưu trí viên”. Với mọi người, tôi còn chi lưu dấu? Thời dạy học, là người dạy văn, tôi đã phải đau đớn đốt cháy những phong cảnh cũ của tâm tưởng, chôn cất những cố nhân yêu dấu của thời sách vở, đánh vật với cái thế giới văn chương, triết học, mỹ thuật của ngày xưa, vĩnh biệt những phương trời viễn mộng để hòa nhập vào cuộc sống rộng lớn của nhân dân, tập sống, làm quen, xúc động với những hình tượng nghệ thuật mới để có thể chuyển tải, in dấu vào tâm hồn bao thế hệ học sinh những xúc cảm cao đẹp, những lẽ sống lớn lao. Đó là những tháng ngày gian khó mà vui đẹp của một quãng đời trai trẻ. Tôi đã lớn lên và chín dần trong cuộc sống, nghề nghiệp. Bài tôi giảng đã có mùi hương của hoa, vị mặn của đời. Những sản phẩm giáo dục của tôi và các đồng nghiệp đào tạo hồi ấy, giờ đang góp phần làm mật ngọt cho quê hương, đất nước. Và với riêng tôi, tôi đã nhãn tiền thụ hưởng thành quả. Ấy là sự đồng hành, cộng sự ấm áp, tích cực của họ, nay là các đồng nghiệp thuộc cấp trên mặt trận giáo dục do tôi phụ trách; ấy là sự cộng hưởng, họp tác, kết nối hiệu quả giữa tôi và  họ, giữa trung tâm và các đơn vị giáo dục do họ phụ trách trên địa bàn, tạo nên một hành khúc trầm hùng và giàu âm hưởng… Thời trấn nhậm miền biên viễn, lại những khó khăn, thách thức mới bắt đầu. Trước sự khắc nghiệt của thời cuộc, của vùng đất, của cơn giông bão giảm biên trong ngành và của sắc xám vẫn còn trong cuộc sống của nhân dân và đội ngũ, tôi và đồng đội đã kiên trì thử nghiệm, cần mẫn cày xới, gieo trồng. Và từ trong băng giá của mùa đông đã xuất hiện những nụ mầm mới. Thế đứng, tiếng nói, sức lan tỏa của ngôi trường đã được khẳng định. Cơ ngơi, qui mô, chất lượng và đời sống của ngôi trường từng bước được mở rộng, nâng cao và cải thiện. Khát khao, ước muốn của nhân dân các xã phía Tây về sự hình thành một ngôi trường qua việc chắt chiu, tự nguyện đóng góp từng cân thóc để xây dựng đã được đáp ứng, gửi trao, tin cậy.Và điều đặc biệt là từ trong khắc nghiệt của cuộc sống, đội ngũ được tôi luyện, trui rèn và chọn lựa để kế tục công việc còn dở dang, vững tâm thắp lửa chống trả những luồng giá rét của mùa đông, lắng nghe tiếng mùa xuân đang tới. Và mùa xuân, mùa xuân đã tới hôm nay trên cánh đồng giáo dục miền biên viễn An nhơn với bao hoa thơm, trái ngọt.

Tôi lại trở về bên cạnh ngôi trường thời dạy học, làm nhiệm vụ hỗ trợ các nhà trường phổ thông. Một thời kỳ mới của đất nước và giáo dục, những yêu cầu và thách thức mới đối với bản thân. Ở cái tuổi “ tứ thập nhi bất hoặc”, được tôi mình trong lửa đỏ và nước lạnh, lại được bồi đắp khá hệ thống, căn cơ nền triết học và đường lối giáo dục mới, tôi có đủ bản lĩnh, tự tin và tầm nhìn để định hướng, hoạch định, chỉ đạo, điều hành và tổ chức triển khai các hoạt động giáo dục. Vừa tiếp tục hoàn thành tốt nhiệm vụ liên kết đào tạo các lớp Đại học do người tiền nhiệm để lại, tôi vừa khẩn trương chuẩn bị các điều kiện tham gia giáo dục chuyên ban và giáo dục kỹ thuật tổng hợp hướng nghiệp cho học sinh các trường phổ thông vì ở lĩnh vực mới này, trung tâm phải bắt đầu hầu như từ số không. Không cơ sở vật chất và trang thiết bị kỹ thuật, không đội ngũ và các điều kiện đáp ứng khác. Từ nơi làm việc tạm bợ, chung chạ với một cơ quan khác, tôi và các đồng sự còn lại hồi ấy đã âm thầm tích lũy, chủ động tham mưu và đề xuất, huy động các nguồn lực mới từ nhiều phía, từng bước xây dựng các điều kiện, khả năng đáp ứng để thực hiện nhiệm vụ. Rồi một lần nữa, trung tâm lại di dời về địa điểm mới. Vẫn phải tạm bợ, vay mượn từ một cơ sở tôn giáo. Cũ kỹ, chật chội và trống trải. Không an cư nhưng vẫn phải sống và hoạt động. Chôn thân khá lâu trong hoang phế, điêu tàn của cơ sở vay mượn, trong những thời điểm sóng gió của hệ thống giáo dục KTTH-HN, có người đã vội nghĩ đến một sự kết thúc, cáo chung. Song như mầm xanh luôn hướng mặt trời, đội ngũ vẫn lặng lẽ tiến lên mạnh mẽ theo qui luật trong sự tỉnh táo điều hành, thúc đẩy của người phụ trách. Trong cái khó đã lấp ló cái khôn. Nhiều giải pháp mới, ở thời kỳ này, đã được thực tiễn kiểm nghiệm, đưa lại những kết quả to lớn. Sự nghiệp giáo dục KTTH-HN đã phát triển mạnh mẽ, vượt bậc. Thực tế đó đòi hỏi trung tâm cần có một cơ sở mới xứng tầm. Và hôm nay, trung tâm được chuyển về tâm điểm huyện lỵ, tọa lạc trên khuôn đất thoáng đảng, khang trang với danh xưng mới: GDTX-HN.

Tên gọi mới qui định đầy đủ nhiệm vụ trước mắt và lâu dài của trung tâm. Giáo dục KTTH-HN căn bản đã viên thành. Cần tiếp tục giữ qui mô, nâng chất lượng và hiệu quả cho đến khi kết thúc sứ mệnh lịch sử. GDTX tuy mới hình thành nhỏ lẻ, còn nụ chồi song  là xu thế phát triển của tương lai. Nhiệm vụ mới mẻ này, xin đặt lên vai những người kế nhiệm với mong ước sẽ có những trang mới “ to đẹp hơn, đàng hoàng hơn” trong cuốn biên niên sử của trung tâm.

Tổng quan, trên suốt hành trình, tôi cảm thấy đã hết lòng, hết sức vì công việc, vì mọi người dù có lúc mệt mỏi, chùn chân; dù có khi lên giọng, riết róng. Mỏi chùn vì đường xa, tuổi luống; riết róng một phần là do tính cách, phần khác là do yêu cầu cao với mọi người trong công việc. Tôi thật lòng không để lại ven đường oán hờn, oan khuất vì ngẫm cho cùng tuy lý sự, quyết liệt trong công việc, song bản chất tôi vẫn là người trọng tình. Giá như còn điều chi nặng lòng ở ai đó thì xin thời gian hãy nhẹ nhàng cuốn đi, cuốn đi…

Bây giờ, trong chiều xuân, tôi thanh thản nhìn mây trời phiêu lãng. Với những nơi tôi đã trải qua, đâu đó chắc còn lưu vài dư ảnh, với đồng nghiệp và bao thế hệ học sinh ắt còn đọng lại chút hương vị đời mình, và với mình vẫn còn trong gió thoảng dư âm bản tráng ca về một quãng đời mê đắm. Đối với một người bình thường như tôi, được sống có ích, sống hài hòa với các nơi đã đi qua, với mọi người và với chính mình, há chẳng phải là niềm vui, là cách đáp lại ơn đời ? Dù vậy, khi rời khỏi đoàn tàu, tôi không khỏi sóng sánh, bùi ngùi, xúc động :

                              Tôi là ai mà còn khi dấu lệ

                              Tôi là ai mà còn trần gian thế                            

                              Tôi là ai mà yêu quá đời này

                                                ( Trịnh Công Sơn )

Vì yêu mà tôi bùi ngùi, lưu luyến. Lưu luyến không chỉ vì rời xa mà còn vì điều chưa kịp làm. Không sao, đã có trên đoàn tàu những đồng nghiệp trẻ. Và trong  đằm thắm, dịu dàng của buổi chiều hôm, tôi vẫn thấy còn cơ hội, thời gian làm phong phú, sâu sắc và giàu ý nghĩa quãng đời hưu trí. Xin cảm ơn và giả biệt đoàn tàu!

Nguyễn Phúc Hưng

Trung tâm GDTX-HN An Nhơn