Đề tài: Vận dụng nguyên tắc nhân xác suất để rèn luyện kĩ năng giải một số dạng bài tập di truyền học cho học sinh lớp 12 THPT
Cập nhật: 18/05/2015 - đọc: 2399 lần
Tác giả: Nguyễn Hoàng Chiến, giáo viên trường THPT Chuyên Lê Qúy Đôn
I. Đặt vấn đề

- Thời lượng dạy môn sinh học trên lớp ở HS lớp 12 là quá ít (1,5 tiết/1tuần), trong khi đó bài tập khó xuất hiện nhiều trong các đề thi, nhất là bài tập về di truyền học.

- Trong các đề thi, học sinh gặp nhiều khó khăn để giải nhanh các bài tập có liên quan đến việc vận dụng nguyên tắc nhân xác suất (NTNXS) trong sinh học.

- Sách giáo khoa không đủ thời lượng viết kĩ, các tài liệu tham khảo khác viết chưa đầy đủ và hệ thống về việc vận dụng NTNXS.

- Xuất phát từ những lí do trên, để giúp HS tiết kiệm thời gian và nâng cao điểm thi trong các kì thi, tôi chọn đề tài “Vận dụng nguyên tắc nhân xác suất để rèn luyện kĩ năng giải một số dạng bài tập di truyền học cho học sinh lớp 12 THPT ”.

II. Mô tả giải pháp cũ

- Hiện nay để lập một sơ đồ lai của bài toán xác định các giá trị của con lai, nhiều trường hợp còn phải dùng phương pháp lập khung Punnet hoặc sử dụng phép nhân đại số để tìm số loại kiểu gen, tỉ lệ kiểu gen, tỉ lệ kiểu hình, ... Việc làm này mất rất nhiều thời gian và nhiều lúc có sự sai sót do tính toán nhầm lẫn.

- Các giải pháp trước chưa đi sâu vận dụng NTNXS (trong quy luật phân li độc lập của Men đen) mà đưa ra nhiều công thức yêu cầu HS phải nhớ mà chưa hiểu bản chất, dẫn đến việc vận dụng nhầm lẫn.

- Trong nhiều bài toán, người ta thay đổi giả thiết, không thể sử dụng các công thức đã biết, HS lúng túng và dẫn đến sai lầm.


III. Mô tả giải pháp sáng kiến

1. Nội dung giải pháp mới
Một số dạng bài tập di truyền học vận dụng nguyên tắc nhân xác suất

1.1. Di truyền học tế bào.

Dạng I: Xác định số loại giao tử khi xét một tế bào của sinh vật với bộ NST 2n thực hiện giảm phân.

Dạng II: Xác định số loại giao tử tối đa và tối thiểu khi xét m tế bào của cá thể sinh vật, với bộ NST 2n khi thực hiện giảm phân

Dạng III: Xác định số loại giao tử tối đa được tạo thành khi xét một cá thể sinh vật với bộ NST 2n thực hiện giảm phân

1.2. Tính quy luật của hiện tượng di truyền

Dạng I: Xác định số kiểu gen - số kiểu hình ở đời con trong các phép lai

Dạng II: Xác định tỉ lệ kiểu gen – tỉ lệ kiểu hình ở con lai

1.3. Di truyền học quần thể

Dạng: Xác định số kiểu gen tối đa của quần thể ngẫu phối

2. Thuyết minh tính mới của giải pháp

- Xây dựng các dạng bài tập di truyền, dự kiến tình huấn trả lời của HS, hướng dẫn và chỉnh sửa cách vận dụng chi tiết theo NTNXS, các tài liệu chưa có hoặc nếu có thì chưa phân tích.

- Khác với các giải pháp trước, tác giả không xây dựng công thức để cung cấp công cụ cho HS mà giải bài tập bằng cách dùng quy luật đơn giản (phân li và phân li độc lập của Men đen) theo NTNXS và có thể tính nhẩm ra ngay kết quả.

- Giải pháp mới vận dụng NTNS để giải quyết các bài tập đã thay đổi giả thiết không thể áp dụng công thức như giải pháp cũ.

- Giải pháp mới dùng NTNS để giải nhanh và chính xác các dạng bài tập về xác định số kiểu gen tối đa của đời con.

- Nếu nắm chắc cách vận dụng nguyên tắc này thì việc xác định các giá trị của con lai sẽ nhanh chóng, tránh nhẫm lẫn, tiết kiệm nhiều thời gian so với giải pháp hiện hành.

Tóm lại: Trong giải pháp mới, mục tiêu của tác giả là tập trung làm rõ việc vận dụng NTNXS ở những dạng bài tập di truyền mà HS thường mắc lỗi, để hạn chế việc nhớ máy móc công thức và rèn luyện kĩ năng giải bài tập cho HS.

3. Khả năng áp dụng

- Giúp các em học sinh tự học, giải các bài tập trắc nghiệm về di truyền học dễ dàng, nhanh chóng, chính xác.

- Giúp thầy cô giáo có thêm kinh nghiệm tạo ra các bài tập di truyền dựa theo NTNXS để rèn luyện kĩ năng giải bài tập cho HS.
Như vậy, đề tài có phạm vi áp dụng rộng rãi cho lĩnh vực giảng dạy liên quan đến di truyền học.

4. Hiệu quả

- Tiết kiệm thời gian cho học sinh.

- Nâng cao kết quả thi của HS ở trường THPT chuyên Lê Qúy Đôn

- Cung cấp thêm tài liệu tự học cho HS, giáo viên bộ môn sinh học có thể dùng làm tài liệu tham khảo.


Xem chi tiết đề tài


Các tin khác của Sáng kiến kinh nghiệm :
Mỗi ngày một cuốn sách
Tiếng yêu & Người ấy
Danh ngôn

... Cần, Kiệm, Liêm, Chính là nền tảng của Đời sống mới, nền tảng của Thi đua ái quốc

Hồ Chí Minh
Liên kết - Thống kê
Số máy truy cập: 
Số người trực tuyến: