Tên đề tài: Một số giải pháp giúp học sinh lớp 6 đọc - hiểu văn bản văn học
Cập nhật: 07/05/2014 - đọc: 8015 lần
Tác giả: Nguyễn Thị Minh Thủy, GV Ân Tường Tây
1. Đặt vấn đề

Môn Ngữ văn có vị trí quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục. Thực tế, tình trạng HS không còn yêu thích học văn đã trở thành hiện tượng phổ biến trong nhà trường. GV ít chú ý đến khả năng tích cực sáng tạo trong nhận thức và cảm thụ văn học của HS. Để khắc phục tình trạng trên, nhiệm vụ của GV là tìm ra một số giải pháp giúp HS đọc – hiểu văn bản văn học.

2. Mô tả giải pháp cũ:


- Nội dung giải pháp cũ:

GV còn quen kiểu dạy học truyền thụ kiến thức một chiều, chưa có biện pháp trong việc kiểm tra, thúc đẩy HS tự học, đọc văn bản ở nhà. Ít dùng sơ đồ, tranh ảnh trực quan để tóm tắt truyện. Sơ đồ khái quát kiến thức còn rập khuôn, thiếu sáng tạo. Ít câu hỏi tạo tình huống để HS rèn kĩ năng xử lí, giải quyết vấn đề. Câu hỏi liên hệ thực tế sáo mòn, hiệu quả giáo dục chưa cao.

- Ưu khuyết điểm của giải pháp cũ:

GV cung cấp cho HS kiến thức cơ bản nhưng HS còn thụ động trong học tập, hạn chế khả năng thực hành kiến thức, kĩ năng văn học. Giờ học đơn điệu, ít thu hút sự chú ý của HS.

3. Mô tả giải pháp sáng kiến:

- Nội dung giải pháp mới:

Giải pháp 1: Tạo sự hứng thú trong phần giới thiệu bài mới


HS về nhà đọc và tìm hiểu văn bản, viết lời giới thiệu bài mới. Sau phần kiểm tra bài cũ, GV cho các nhóm bốc thăm bông hoa may mắn để được quyền giới thiệu bài.

Giải pháp 2: Sử dụng tranh ảnh, sơ đồ sáng tạo trong phần đọc, kể tóm tắt truyện và phần củng cố bài học

HS tóm tắt truyện, củng cố bài học qua tranh ảnh, sơ đồ sáng tạo do chính các em vẽ.

Giải pháp 3: Tổ chức ghi “Nhật kí đọc”

Giải pháp 4: Tạo dựng tình huống có vấn đề trong giờ dạy văn bản văn học

- Cách 1: GV xây dựng được một hệ thống các câu hỏi nêu vấn đề, đặt học sinh vào một tình huống và yêu cầu phải giải quyết.

Ví dụ: Khi dạy văn bản “Bức tranh của em gái tôi”, đoạn phân tích tâm trạng người anh trước bức tranh em gái vẽ mình, GV đặt các câu hỏi tạo tình huống có vấn đề để kích thích suy nghĩ, tìm tòi ở mỗi cá nhân HS: Em cảm nhận như thế nào về hình ảnh người anh trong tranh? Suy nghĩ của em về người anh của Kiều Phương: con người thật và con người trong tranh? Có ý kiến cho rằng Soi vào bức tranh là soi vào tâm hồn trong sáng và lòng nhân hậu của em gái để vượt lên hạn chế của lòng ích kỉ, tự ti, tự ái. Em có đồng ý với ý kiến đó không?

- Cách 2: GV không đưa ra những câu hỏi nêu vấn đề mà chỉ cung cấp thông tin tạo tình huống có vấn đề. Học sinh phát hiện và xác định vấn đề nảy sinh, tự đề xuất các giả thuyết và lựa chọn giải pháp, giải quyết vấn đề.

Ví dụ: Tìm hiểu ý nghĩa tư tưởng, rút ra bài học của truyện “Bức tranh của em gái tôi”:

GV cho HS quan sát 2 đoạn văn SGK (đoạn 1: anh tự ti, mặc cảm, cáu gắt với em - đoạn 2: ngỡ ngàng, hãnh diện, xấu hổ nhận ra hạn chế). HS thảo luận, phát hiện vấn đề: Sự thay đổi trong tâm trạng của người anh. HS nêu vấn đề: Vì sao người anh lại thay đổi tâm trạng? Lần lượt các thành viên trong nhóm nêu lên các giả thuyết về nguyên nhân thay đổi tâm trạng vào bảng phụ, gắn lên bảng. Đại diện mỗi nhóm nêu lí lẽ bảo vệ giả thuyết của nhóm mình, bác bỏ giả thuyết nhóm khác. Cuối cùng HS nêu được nguyên nhân làm thay đổi tâm trạng người anh là do tâm hồn trong sáng và lòng nhân hậu của em gái. Từ đó, HS sẽ rút ra bài học của truyện: Trước thành công hay tài năng của người khác, mỗi người cần phải vượt qua lòng mặc cảm, tự ái, tự ti. Tình cảm yêu thương và sự độ lượng sẽ giúp con người tự vượt lên được bản thân mình, đạt được thành công trong cuộc sống.

Giải pháp 5: Liên hệ thực tế, giáo dục tư tưởng, tình cảm, kĩ năng sống cho học sinh

Tránh câu hỏi rập khuôn, sáo mòn khi liên hệ. Luôn làm mới hình thức liên hệ như cho HS nhập vai nhân vật, nêu gương, dùng tranh ảnh, đối thoại. Tùy nội dung bài học, GV đặt tên cho hoạt động: Cuộc sống xanh, Vì một ngày mai, Tình yêu biển đảo… để lôi cuốn HS tham gia, HS cảm thấy thoải mái, mong muốn được giải bày, chia sẻ suy nghĩ, cảm xúc.

Ví dụ: Khi dạy truyện “Con hổ có nghĩa”, GV hoặc cho HS các nhóm đặt câu hỏi: Tưởng tượng nếu con hổ trán trắng nhờ bạn viết một dòng chữ lên mộ bác tiều đã quá cố, bạn sẽ viết như thế nào? Nếu con hổ đực biết nói, bạn tưởng tượng nó sẽ nói gì với bà đỡ Trần sau khi bà đỡ đẻ cho hổ cái? Trả lời được câu hỏi có nghĩa là HS đã nhận ra biết ơn là phẩm chất đáng quý.

Khi dạy bài kí “Cô Tô”. Để giáo dục các em tình yêu biển đảo, ý thức về chủ quyền của dân tộc, GV cho HS xem ảnh đảo Trường Sa, Hoàng Sa và hỏi: Qua ảnh, các em hãy bày tỏ tình cảm của mình với biển đảo Trường Sa, Hoàng Sa bằng một câu ngắn gọn?

- Tính mới của giải pháp:

GV với vai trò tổ chức hướng dẫn. Học sinh biết tự nghiên cứu, tìm hiểu trước bài học; biết tự lực giải quyết vấn đề đặt ra, tự hoàn thiện bản thân, không còn thụ động trong học tập.

- Khả năng áp dụng

Vận dụng cho tất cả đối tượng HS lớp 6. Đề tài phù hợp với đặc điểm tâm sinh lí và khả năng nhận thức, điều kiện thực tế của HS, nhà trường và có thể áp dụng cho các trường THCS.

- Hiệu quả

HS tự tạo ra đồ dùng trực quan để học tập, ít tốn kém về kinh tế, nắm chắc kiến thức văn học, biết vận dụng vào cuộc sống. HS có ý thức tự học, hứng thú say mê, tích cực, chủ động, sáng tạo học tập. GV đã đáp ứng được yêu cầu, bản chất đổi mới phương pháp dạy học.

Kết quả bộ môn cuối năm học 2010-2011, 2011-2012 như sau:


Năm học

SL

Kết quả khảo sát ban đầu

Kết quả áp dụng giải pháp mới

Yếu

TB

Khá

Giỏi

Yếu

TB

Khá

Giỏi

2010-2011

81

30

42

9

0

3

53

23

2

2011-2012

76

46

24

6

0

4

50

21

1





Xem chi tiết đề tài

Ngày 04 tháng 05 năm 2014
Nguyễn Thị Minh Thủy, GV trường Ân Tường Tây

(có 1 phản hồi)
Lê Mai Phương
Tôi rất thích SKKN của cô Thủy. Những ý kiến cô trình bày trong đề tài, tôi thấy rất hữu dụng, đặc biệt trong tình hình HS rất ngại học văn như hiện nay. Nhưng tôi rất tiếc vì phần tài liệu không đầy đủ, trọn vẹn (chỉ có đến trang 11). Rất mong được tham khảo đầy đủ trong một ngày gần nhất.
Các tin khác của Sáng kiến kinh nghiệm :
Mỗi ngày một cuốn sách
Bộ sách kỷ niệm 120 năm ngày sinh chủ tịch Hồ Chí Minh
Danh ngôn

Trong cách học, phải lấy tự học làm cốt

Hồ Chí Minh
Liên kết - Thống kê
Số máy truy cập: 
Số người trực tuyến: